Ապադոլարացման մասին խոսակցությունները հատկապես ակտիվացան ռուս-ուկրաինական ճգնաժամից հետո։ Ռուսաստանը և Չինաստանը ակտիվորեն փորձում են դոլարը շրջանառությունից հանել։ Այդ նպատակով երկկողմանի և բազմակողմանի առևտրատնտեսական կապերում դրամական փոխանցումները կատարում են ազգային արժույթով։
Չնայած այս նկրտումներին՝ այսպես կոչված դեդոլարիզացիան, եթե դա առհասարակ հնարավոր է, կպահանջի մեծ ջանքեր և չափազանց երկար ժամանակ։ Օրինակ՝ Արգենտինայի նախագահական ընտրություններից հետո երկիրը կարող է ամբողջությամբ անցնել դոլարիզացման։ Արգենտինան փոքր տնտեսություն չէ, որ հնարավոր լինի աչք փակել այս հանգամանքի վրա։ Մյուս կողմից, աշխարհի տարբեր երկրներում արդեն իսկ որպես արժույթ օգտագործվում է ԱՄՆ դոլարը։
![](https://banksnews.am/wp-content/uploads/2024/05/converse-970x250-c360.webp)
Չնայած ՌԴ կողմից հայտարարված ապադոլարացման արշավին՝ ԵՏՄ երկրներում դոլարի շրջանառությունից որևէ մեկը չի պատրաստվում հրաժարվել։
Ուսումնասիրենք դոլարիզացիայի մակարդակը մեր հանրապետությունում․
ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից կատարված հաշվարկներում դոլարիզացիայի մակարդակը նկարագրող ցուցանիշները 5-ն են՝
- D1-ը ռեզիդենտների արտարժութային ավանդների և փոխառությունների հարաբերակցությունն է փողի զանգվածին։
- D2-ը ռեզիդենտների արտարժութային ավանդների և փոխառությունների հարաբերակցությունն է ռեզիդենտների ընդհանուր ավանդներին և փոխառություններին։
- D3-ը ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց արտարժույթով ցպահանջ ավանդների և փոխառությունների կշիռն է ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց ընդհանուր ցպահանջ ավանդներում և փոխառություններում։
- D4-ը ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց արտարժույթով ժամկետային ավանդների և փոխառությունների կշիռն է ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց ընդհանուր ժամկետային ավանդներում և փոխառություններում։
- D5-ը ռեզիդենտներին արտարժույթով տրամադրված վարկերի հարաբերակցությունն է ընդհանուր վարկերին։
Բոլոր ցուցանիշները, ինչպես նշվում է ՀՀ ԿԲ կայքում, հաշվարկված են ՀՀ ԿԲ, առևտրային բանկերի և վարկային կազմակերպությունների ցուցանիշների հիման վրա։
Բնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն մինչև 2023 թվականի վերջ կհասնի 8200 դոլարի. Քերոբյան
Վիճակագրական տվյալները մենք ներկայացրել ենք դինամիկայի տեսքով և նկատում ենք, որ ցուցանիշների տատանումները շատ մեծ չեն։
Մասնավորապես, 2023թ․-ի հոկտեմբերին D1 ցուցանիշի մակարդակը կազմել է 35,7%: Վերջինս նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 0,4 տոկոսային կետով, իսկ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ նվազել է 0,9 տոկոսային կետով։
2023թ․-ի հոկտեմբերին D2 ցուցանիշի մակարդակը կազմել է 41,9%: Վերջինս նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 0,4 տոկոսային կետով, իսկ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ նվազել է 1,3 տոկոսային կետով։
D3 ցուցանիշի մակարդակը 2023թ․-ի հոկտեմբերին կազմել է 53,3%: Վերջինս թե՛ նախորդ ամսվա, թե՛ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ աճել է համապատասխանաբար 0,7 տոկոսային կետով և 0,3 տոկոսային կետով։
2023թ․-ի հոկտեմբերին D4 ցուցանիշի մակարդակը նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 0,7 տոկոսային կետով, իսկ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ նվազել է 3 տոկոսային կետով՝ հաստատվելով 47,9% մակարդակում։
D5 ցուցանիշի դեպքում 2023թ-ի հոկտեմբերին ունենք 33,6% մակարդակ, որը նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 0,1 տոկոսային կետով, իսկ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ նվազել է 1,7 տոկոսային կետով։
- Ամփոփելով վերը բերված ցուցանիշները` կարող ենք փաստել, որ Հայաստանում տնտեսությունը դեռևս գերդոլարիզացված չէ։ Դեռևս դոլարիզացման աստիճանի շոշափելի փոփոխություն պետք չէ սպասել նաև ապագայում։